‘OUR Khung Bang Kachao’ สานพลัง 6 ตำบล 34 องค์กร น้อมนำศาสตร์พระราชาพัฒนาอย่างยั่งยืน

รักษ์คุ้งบางกะเจ้า ฉบับที่ 31 กรกฎาคม - กันยายน 2561
‘OUR Khung Bang Kachao’ สานพลัง 6 ตำบล 34 องค์กร น้อมนำศาสตร์พระราชาพัฒนาอย่างยั่งยืน


‘คุ้งบางกะเจ้า’ นอกจากจะมีความสำคัญในฐานะพื้นที่สีเขียวผืนขนาดใหญ่กว่า 12,000 ไร่ ใกล้กรุงเทพมหานคร ซึ่งถูกยกเป็นเสมือนปอดทำหน้าที่ฟอกอากาศให้คนกรุง ด้วยคุณประโยชน์ด้านสิ่งแวดล้อมแล้ว อีกด้านหนึ่งยังเป็นพื้นที่ที่มีคุณค่าเชิงเศรษฐกิจ ท่องเที่ยว สังคม วัฒนธรรม อันประกอบไปด้วย ผู้คน-ชุมชน ที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ดังกล่าว และเชื่อมโยงถึงอีกหลายภาคส่วน

ตลอดหลายปีที่ผ่านมาจึงมีแนวคิดและความพยายามจากหลายๆ ฝ่าย หลายๆ หน่วยงานในการอนุรักษ์พื้นที่ ‘คุ้งบางกระเจ้า’ พร้อมกับแสวงหากระบวนการพัฒนาในหลายๆ มิติเพื่อตอบโจทย์ตามความต้องการของชาวบ้านไปคู่ขนานกัน

กระทั่งในที่สุดก็ตกผลึกและเกิดฉันทามติร่วมกันว่า ต้องน้อมนำ ‘ศาสตร์พระราชา’ แห่งพระบาทสมเด็จพระ เจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 มาสร้างคุณค่าและความภาคภูมิใจให้คนในพื้นที่ได้อย่างแท้จริง

คุณเตชพล ฐิตยารักษ์ ผู้อำนวยการสำนักบริหารโครงการ มูลนิธิชัยพัฒนา อธิบายถึงแนวทางน้อมนำศาสตร์พระราชาว่า เบื้องต้นต้องตระหนักถึงคำว่า ‘เข้าใจ เข้าถึง พัฒนา’ เสียก่อน

นั่นคือต้องเข้าใจสถานการณ์ที่เกิดขึ้นกับพื้นที่บางกระเจ้า เข้าถึงและเข้าใจว่าสังคม ชุมชน ผู้คนในพื้นที่มีความต้องการอะไร ซึ่งแน่นอนว่าย่อมไม่ใช่การอนุรักษ์เฉพาะในมิติของการรักษาสภาพแวดล้อม หรือทำให้เป็นพื้นที่สีเขียวแต่เพียงอย่างเดียว

นั่นจึงนำไปสู่กระบวนการพัฒนา โดยมุ่งตอบโจทย์ทั้งในด้านอนุรักษ์-พัฒนาพื้นที่และการพัฒนาคุณภาพชีวิตของคนท้องถิ่นบนความต้องการที่แท้จริงของชุมชน

กระทั่งนำไปสู่จุดเริ่มต้นของ ‘โครงการ OUR Khung Bang Kachao’ ในที่สุด

OUR Khung Bang Kachao เป็นโครงการที่ดำเนินงานภายใต้มูลนิธิชัยพัฒนา ที่ได้มอบหมายให้ บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) เชิญชวนองค์กรภาครัฐและเอกชนต่างๆ มาร่วมกันพัฒนาในรูปแบบสานพลังความร่วมมือ กลายเป็นกรณีศึกษาที่สามารถทำให้กระบวนการสร้างการมีส่วนร่วม โดยเฉพาะการรวบรวมความคิดเห็น ระดมสมองจากชุมชนและผู้คนในพื้นที่บางกะเจ้าดำเนินไปอย่างมีประสิทธิผล

หนึ่งในกิจกรรมสำคัญ คือ ‘งานสานพลังคุ้งบางกะเจ้าสู่ความยั่งยืน’ ที่จัดขึ้นเพื่อเป็นโอกาสให้ผู้แทนชุมชนและองค์กรต่างๆ ได้มาแลกเปลี่ยนความคิดเห็น วางแนวทางพัฒนาที่ตรงความต้องการของชุมชนอย่างแท้จริง อันนำมาซึ่งความเข้าใจที่ตรงกันและกำหนดทิศทางการพัฒนาในระยะยาว เป็นฉันทามติร่วมในกลุ่ม 6 ตำบล ที่จะร่วมกันทำงานพัฒนาใน 6 มิติ นั่นคือ

1. การพัฒนาพื้นที่สีเขียว อันเป็นหัวใจสำคัญของบางกะเจ้า โดยทุกมิติล้วนเชื่อมโยงกับพื้นที่สีเขียว ไม่ว่าจะเป็น น้ำ ต้นไม้ พื้นที่สวน การอนุรักษ์พื้นที่ต่างๆ หรือเพิ่มพื้นที่สีเขียวเพื่อวิถีชีวิตของการเกษตรและการท่องเที่ยว

2. การจัดการน้ำและการกัดเซาะริมตลิ่ง เป็นประเด็นสำคัญที่เกี่ยวโยงกับวิถีชีวิตของบางกะเจ้าโดยตรง การบริหารจัดการ 3 น้ำ (น้ำจืด น้ำเค็ม น้ำกร่อย) จะถูกนำมาใช้จัดการโดยใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น และนำเทคโนโลยีสมัยใหม่เข้ามาเสริม

3. การจัดการขยะในพื้นที่ ต้องร่วมกันสร้างจิตสำนึก เพิ่มความคิดสร้างสรรค์ หรือต่อยอดให้เกิดจิตสำนึกที่ดีได้

4. การส่งเสริมอาชีพ ควบคู่ไปกับฟื้นฟูพื้นที่ธรรมชาติและตอบสนองส่งเสริมการท่องเที่ยว เพื่อให้คนคุ้งบางกะเจ้า อยู่ดีกินดีโดยยึดวิถีเกษตรเป็นหัวใจต่อยอด ยกระดับอาชีพ สร้างฐานวิถีเกษตร และรักษาทรัพยากรพื้นที่สีเขียวของบางกะเจ้าให้เป็นเรื่องเดียวกัน เพื่อให้คนรุ่นต่อไปสามารถดำรงอาชีพเป็นชาวสวนบางกะเจ้าได้อย่างภาคภูมิใจ และมีเศรษฐกิจที่ดีขึ้น

5. การท่องเที่ยว ต้องสร้างการจัดการร่วมกัน ทั้งด้านท่องเที่ยวและประชาสัมพันธ์ เชื่อมโยงข้อมูลพื้นฐานที่มีความหลากหลายให้อยู่บนฐานข้อมูลชุดเดียวกัน

6. การพัฒนาเยาวชนและการศึกษา ส่งต่อวิถีชีวิตภูมิปัญญาในพื้นที่ไปสู่คนรุ่นใหม่ โดยใช้เครือข่าย บ้าน วัด โรงเรียน ขณะเดียวกันก็พัฒนาเยาวชนและคุณภาพการศึกษา เพื่อให้คนรุ่นใหม่สามารถสืบทอดหรือสืบสานองค์ความรู้ต่างๆ ต่อไป

นอกจาก 6 ตำบล 6 พื้นที่ของบางกะเจ้าที่พร้อมจะเดินหน้างานพัฒนาทั้ง 6 มิติแล้ว กระบวนการ สร้างความมีส่วนร่วมยังขยายต่อไปถึง 34 องค์กรภาคเอกชน-รัฐวิสาหกิจ ที่จะเข้ามาสานพลังผลักดันให้ ‘OUR Khung Bang Kachao’ เป็นโมเดลใหม่สำหรับพัฒนาโครงการอย่างยั่งยืน โดยภารกิจแรกที่เริ่มต้นอย่างเป็นรูปธรรม คือ ‘โครงการพัฒนาเพิ่มพื้นที่สีเขียว’ เป้าหมาย 400 ไร่ ภายใต้ความดูแลของกรมป่าไม้

ทำให้วันนี้ OUR Khung Bang Kachao เป็นกระบวนทัศน์ใหม่ในการพัฒนาชุมชนรูปแบบสานพลังความร่วมมือที่เกิดจากปัจจัยสำคัญ คือ เชื่อมโยงกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชน เพื่อหาความต้องการที่แท้จริงเป็นตัวตั้ง โดยอาศัยพลังจาก 34 องค์กร ซึ่งต่างก็นำเอาความเชี่ยวชาญ องค์ความรู้ นวัตกรรม-เทคโนโลยี ในหลากหลายมิติมาบูรณาการพัฒนาโครงการทุกมิติได้อย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด เพื่อให้ ‘คุ้งบางกะเจ้า’ เติบโตอย่างยั่งยืน