‘แหล่งท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์’ เพื่อการเรียนรู้หญ้าแฝก

หญ้าแฝก อุ้มน้ำโอบดิน ฉบับที่ 28 กรกฎาคม - กันยายน 2560
‘แหล่งท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์’ เพื่อการเรียนรู้หญ้าแฝก


ภาพของต้นดาวเรืองล้อมรอบแนวหญ้าแฝกที่ปลูกเป็นเลข ๙ สวยงามประทับใจคนผ่านทางไปมาแถวหมู่ที่ 3 บ้านโป่งประทุน อ.ปากช่อง จ.นครราชสีมา ณ พื้นที่แห่งนี้ปัจจุบันได้กลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์แห่งใหม่ที่ได้รับความสนใจอย่างมาก โดยคุณนิชาภา แสงเสถียร เล่าถึงความเป็นมาของจุดเรียนรู้หญ้าแฝกที่ถูกพัฒนาต่อยอดให้กลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวในชุมชนว่า เริ่มต้นทดลองปลูกหญ้าแฝกโดยมีวัตถุประสงค์ต้องการส่งเสริมและแนะนำการปลูก รวมถึงคุณประโยชน์จากหญ้าแฝกให้กับชาวบ้านในพื้นที่ ก่อนจะถูกพัฒนาจนเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ของชุมชนในทุกวันนี้

คุณนิชาภาเริ่มเรียนรู้และศึกษาการปลูกหญ้าแฝกมาตั้งแต่ปี 2547 และได้ศึกษาสั่งสมความรู้มาเรื่อยๆ จนกระทั่งมีการส่งเสริมในเรื่องผลิตภัณฑ์จากใบหญ้าแฝกจึงมีโอกาสทำงานในกลุ่มงานผลิตภัณฑ์จนได้รับรางวัล และเป็นเครือข่ายคนรักษ์แฝกที่ร่วมดำเนินงานกับ ปตท. ในงานด้านส่งเสริมการปลูกหญ้าแฝก โดยมีแนวคิดนำเอาหญ้าแฝกมาใช้พัฒนาพื้นที่ให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวจากการเข้าร่วมอบรบกับ ปตท.

“เมื่อได้เรียนรู้เกี่ยวกับหญ้าแฝกทำให้เรามีแรงบันดาลใจและเห็นประโยชน์ต่างๆ ของหญ้าแฝกในทุกด้าน จึงสนใจและมุ่งมั่นเรื่องนี้มาตลอด จนกระทั่งปี 2558 ได้ย้ายกลับมาอยู่กับครอบครัวที่ปากช่อง ก็ได้นำความรู้นี้เข้ามาในชุมชนและได้รับการส่งเสริมจากชาวบ้านว่า เราน่าจะมีการตั้งกลุ่มของหญ้าแฝกในปากช่อง จึงเป็นการจุดประกายเล็กๆ ในการมองหาพื้นที่ดำเนินการตั้งจุดเรียนรู้”

ปี 2559 เมื่อคุณนิชาภาได้รับคัดเลือกเป็นผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน ประกอบกับในพื้นที่มีนโยบายส่งเสริมเรื่องเกษตรทฤษฎีใหม่และปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง จึงเป็นจุดเริ่มต้นในการร่วมกันพัฒนาพื้นที่เสื่อมโทรมจากการใช้สารเคมีรุนแรงราว 1 ไร่เศษ ซึ่งเป็นพื้นที่ของศูนย์วิจัยการอนุรักษ์ดินและน้ำ กรมพัฒนาที่ดิน อนุญาตให้กลุ่มชาวบ้านได้ใช้เป็นพื้นที่เล็กๆ ในการสร้างสวนเกษตรแบบผสมผสาน โดยปลูกหญ้าแฝกเป็นตัวนำร่องปรับปรุงดินให้กลับมาอุดมสมบูรณ์อีกครั้ง

“พอเราคิดโครงการได้และมีพื้นที่ที่สามารถใช้เป็นจุดเรียนรู้อย่างเป็นรูปธรรม ชาวบ้านก็ร่วมใจกันทำ อาศัยจากประสบการณ์ทั้งหมดที่มี กรมพัฒนาที่ดินก็อนุเคราะห์กล้าแฝก เราคิดว่าอยากจะทำให้เป็นต้นแบบในเรื่องการฟื้นฟูปรับสภาพดินด้วย ทุกวันนี้เราปลูกทุกอย่างทั้งไม้ผล พืชผัก โดยมีแนวคิดในการปลูกคือ ปลูกทุกอย่างที่กิน กินทุกอย่างที่ปลูก ซึ่งเราปลูกหญ้าแฝกนำร่องก่อน แล้วปลูกพืชทุกชนิดผสมผสานให้มีความหลากหลาย ให้เกิดการอิงอาศัยแบบพึ่งพากันเองในระบบนิเวศ มีการจัดตกแต่งสวน คิดว่าถ้าใครได้มาเที่ยวชมจะเห็นชัดว่าเป็นศูนย์หญ้าแฝกที่มีความแตกต่างจากที่อื่น ซึ่งต่อมาก็มีกลุ่มจิตอาสาต่างๆ เข้ามาทำกิจกรรม ชมรมฮักเขาใหญ่เข้ามาทำกิจกรรมปลูกหญ้าแฝกน้อมรำลึกในพระมหากรุณาธิคุณ โดยร่วมกับศูนย์วิจัยฯ เกิดแนวคิดการปลูกแฝกเป็นเลข ๙ และปลูกดาวเรืองเป็นพรมรอบๆ ซึ่งสวยงามมาก ต่อจากนั้นก็มีกลุ่มจิตอาสาเข้ามาขอทำกิจกรรมตลอด ประจวบกับชุมชนได้รับคัดเลือกให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ด้วย จึงกลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่มีหญ้าแฝกเป็นจุดเด่น”

วันนี้หากใครไปเที่ยวชุมชนบ้านโป่งประทุน ก็จะได้รับประสบการณ์การท่องเที่ยวที่ไม่เหมือนใคร ด้วยการเรียนรู้วิถีวัฒนธรรมในชุมชนจากการทดลองปลูกหญ้าแฝก ลงมือประดิษฐ์หัตถกรรมจากใบหญ้าแฝกด้วยตัวเอง ในช่วงฤดูแล้งยังมีกิจกรรมล่องเรือตามลำน้ำลำตะคองที่ยังคงความเป็นธรรมชาติเดิมๆ เหล่านี้เป็นวิถีชีวิตความเป็นอยู่ที่เรียบง่ายพอเพียง และเต็มไปด้วยความรู้ ทั้งนี้การเดินทางไปเยือนของเรายังเป็นการช่วยชาวบ้านและชุมชนสร้างรายได้ในทางอ้อมจากการท่องเที่ยวอีกด้วย นับเป็นสถานที่ท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ที่อัดแน่นไปด้วยความเพลิดเพลินและสาระความรู้ที่ไม่น่าพลาดอีกแห่งหนึ่งของคนรักธรรมชาติ