ต้นที่ 100 ล้าน สัญลักษณ์แห่งความสำเร็จการพลิกฟื้นคืนผืนป่า

สถาบันปลูกป่า ฉบับที่ 28 กรกฎาคม - กันยายน 2560
ต้นที่ 100 ล้าน สัญลักษณ์แห่งความสำเร็จการพลิกฟื้นคืนผืนป่า


หากย้อนเวลากลับไปเมื่อประมาณ 20 ปีที่แล้ว ผืนป่าขนาดใหญ่แห่งหนึ่งในตำบลลำนางแก้ว อำเภอปักธงชัย จังหวัดนครราชสีมาถูกบุกรุกจนกลายเป็นป่าเสื่อมโทรม โล่งเตียน มองไปทางไหนเห็นแต่ผืนหญ้าและมีเพียงต้นไม้ขนาดเล็กๆ ขึ้นอยู่ประปรายเท่านั้น

            นางลิ้ว ดุงสูงเนิน อดีตผู้ใหญ่บ้านหมู่ 6 บ้านซับยาง ตำบลลำนางแก้ว เล่าว่า เมื่อปีพ.ศ. 2528 แม่ลิ้วมีอาชีพตัดไม้ในป่าเพื่อขายแลกข้าวและมีฐานะไม่มั่นคงนัก จนกระทั่งปีพ.ศ. 2539 บริษัทปตท.ได้เข้ามาสนับสนุนงบประมาณการปลูกป่าให้กับหมู่บ้านตามโครงการ ‘ปลูกป่าถาวรเฉลิมพระเกียรติฯ 1 ล้านไร่’ โดยเรียกป่าแปลงนี้ว่า ‘FPT 49’ และว่าจ้างสมาชิกในชุมชนเป็นผู้ปลูก ผลปรากฏว่าสภาพป่าที่ปลูกเจริญเติบโตดี มีอัตราการรอดตายสูง และได้เข้าประกวดแปลงปลูกป่าดีเด่นซึ่งทำให้แม่ลิ้วได้รับรางวัลจากการประกวดป่าระดับประเทศจากสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรางกูร (ทรงดำรงตำแหน่งสยามมกุฎราชกุมารในขณะนั้น)

แน่นอนว่างานนี้แม่ลิ้วไม่ได้ทำงานคนเดียว แต่คนในชุมชนและสมาชิกทุกคนในครอบครัวต่างช่วยกัน รางวัลนี้จึงถือเป็นความภาคภูมิใจของคนทั้งชุมชน นอกจากนี้ ปตท. ยังจัดทำโครงการเสริมคือ ‘โครงการหมู่บ้าน ปตท. พัฒนา’ ควบคู่กันไปด้วยเพื่อส่งเสริมการสร้างรายได้จากกิจกรรมในชุมชน ขับเคลื่อนให้ชุมชนมีรายได้ อยู่ได้ด้วยตนเอง และเข้มแข็ง แม่ลิ้วเป็นตัวอย่างหนึ่งที่เลิกตัดต้นไม้และหันไปปลูกป่าดูแลรักษาต้นไม้แทน และโครงการนี้ทำให้เห็นว่าการพลิกฟื้นผืนป่าสำเร็จลงได้หากทุกฝ่ายร่วมมือกัน ทั้งองค์กรภาครัฐและเอกชน โดยมีชุมชนเป็นจุดศูนย์กลาง

            แปลงปลูกป่า FPT 49 นับเป็นการพลิกฟื้นผืนป่าขนาดใหญ่ที่สุดของ ปตท. และอยู่ในจุดที่สำคัญมากเพราะเป็นป่าต้นน้ำของลำพระเพลิง ลำน้ำสาขาของ ‘แม่น้ำมูล’ แม่น้ำสายสำคัญของภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่างที่ไหลไปบรรจบกับแม่น้ำชีก่อนจะไหลลงแม่น้ำโขง ป่าผืนนี้ยังเป็นส่วนหนึ่งของผืนป่าดงพญาไฟที่ทำหน้าที่เสมือนผีปันน้ำคอยแจกจ่ายน้ำลงแม่น้ำมูลและแม่น้ำชี ตลอดจนปันน้ำสู่แม่น้ำบางปะกงและแม่น้ำป่าสัก

ปตท. ปลูกป่าในพื้นที่ป่าต้นน้ำลุ่มน้ำมูลระหว่างปีพ.ศ. 2538- 2540 จำนวนทั้งสิ้น 69,066 ไร่ แปลงปลูกป่า FPT 49 ซึ่งมีขนาดใหญ่ที่สุดนั้น ใช้กล้าไม้มากกว่า 3 ล้านต้น 24 ชนิดพันธุ์ เพื่อให้เกิดความหลากหลายทางชีวภาพ มีไม้เด่น อาทิ ประดู่ป่า สาธร แดง พะยูง เป็นต้น

หลังจากที่ผืนป่าแห่งนี้มีความสมบูรณ์แล้ว สัตว์ป่าก็เริ่มกลับเข้ามาอาศัยในพื้นที่ ทำให้มีสัตว์ป่าหายากหลายชนิด เมื่อวันที่ 15 มกราคม 2559 ป่าผืนนี้จึงได้รับการประกาศเป็น ‘เขตห้ามล่าสัตว์ป่าป่าเขาภูหลวง’ ปัจจุบันกลายเป็นพื้นที่ป่ากันชนให้พื้นที่ป่าชั้นในที่มีความอุดมสมบูรณ์ของพื้นที่สงวนชีวมณฑลสะแกราชอีกด้วย

            เมื่อวันที่ 17 สิงหาคม 2560 ที่ผ่านมา สถาบันปลูกป่า ปตท. ได้จัดกิจกรรม “เมล็ดพันธุ์แห่งความภักดี...ใต้ร่มพระบารมี” พลิกฟื้นคืนผืนป่า เพื่อเฉลิมพระกียรติ สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรางกูร เนื่องในโอกาสเฉลิมพระชนมพรรษา 65 พรรษา วันที่ 28 กรกฎาคม 2560 และแบ่งปันเรื่องราวความสำเร็จของการพลิกฟื้นคืนผืนป่า FPT 49 จากพลังความร่วมมือของทุกภาคส่วน โดยจัดพิธีมอบกล้าประดู่ป่าจากเมล็ดพันธุ์ “ต้นที่ 100 ล้าน”จำนวน 165 ต้น ให้แก่ผู้แทนหน่วยงานต่างๆ ที่เข้าร่วมงานและชุมชนรอบพื้นที่แปลงปลูกป่านำไปปลูกในท้องที่ของตนเอง รวมถึงจัดกิจกรรมการเรียนรู้สร้างจิตสำนึกอนุรักษ์ ดิน น้ำ ป่า ร่วมกันระหว่างกลุ่มคนเมือง กับชุมชน เช่นการทำโปร่งเทียมและบำรุงแหล่งน้ำเพื่อสัตว์ป่า เป็นต้น

            จะเห็นว่าผลจากการทำงานมากว่า 20 ปีคือความผูกพันกันระหว่างคนกับป่า ต้นไม้ต้นที่ 100 ล้านในแปลงปลูกป่า FPT 49 เปรียบเสมือนสัญลักษณ์แห่งความสำเร็จร่วมกันระหว่างชุมชน ภาครัฐ และเอกชน และเป็นศูนย์รวมจิตใจของชาวบ้านให้มุ่งกระทำความดีเพื่อตอบแทนคุณแผ่นดิน