สมเด็จแม่แห่งป่าไม้ไทย

ศูนย์ฯ สิรินาถราชินี ฉบับที่ 28 กรกฎาคม - กันยายน 2560
สมเด็จแม่แห่งป่าไม้ไทย


สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ทรงให้ความสำคัญกับทรัพยากรป่าไม้ซึ่งเป็นทรัพยากรธรรมชาติที่มีความสำคัญที่เกื้อหนุนส่งเสริมต่อการกินดีอยู่ดีของประชาชนในประเทศ ดังพระราชดำรัสที่มีความสำคัญตอนหนึ่งว่า “...พระเจ้าอยู่หัวเป็นน้ำ ฉันจะเป็นป่า ป่าที่ถวายความจงรักภักดีต่อน้ำ พระเจ้าอยู่หัวสร้างอ่างเก็บน้ำ ฉันจะสร้างป่า...”  ด้วยน้ำพระราชหฤทัยและความใส่พระราชหฤทัยในทรัพยากรป่าไม้ดังกล่าว นำไปสู่โครงการตามแนวพระราชดำริด้านการฟื้นฟูป่าไม้ของประเทศไทยในหลายโครงการ ซึ่งหนึ่งในนั้นคือจุดเริ่มต้นของ ‘โครงการศูนย์ศึกษาเรียนรู้ระบบนิเวศป่าชายเลนสิรินาถราชินี’ ในปัจจุบัน

ในปี พ.ศ. 2535 สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ได้ทรงมีพระราชเสาวนีย์ตามหนังสือสำนักราชเลขาธิการ ที่ รล 0009/11951 ลงวันที่ 29 ธันวาคม 2535 ให้หามาตรการหยุดยั้งการทำลายป่าและเร่งฟื้นฟูบำรุงต้นน้ำลำธาร รัฐบาลได้อัญเชิญพระราชเสาวนีย์ของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ มาเป็นแนวทางในการดำเนินการจัดทำ โครงการปลูกป่าถาวรเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 9 เนื่องในวโรกาสทรงครองราชย์ ปีที่ 50 โดยมีเป้าหมายทำการปลูกป่า ปลูกเสริมป่า และฟื้นฟูสภาพป่าตามธรรมชาติในพื้นที่อนุรักษ์ที่มีสภาพเสื่อมโทรมจำนวน 5 ล้านไร่ ทั่วประเทศ ประกอบด้วยป่าบก ป่าพรุ และป่าชายเลน บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) ซึ่งมีความมุ่งมั่นในการดำเนินธุรกิจควบคู่ไปกับการดูแลสังคมและสิ่งแวดล้อมได้เข้าร่วมโครงการดังกล่าว โดยรับอาสาปลูกป่าในโครงการฯ จำนวน 1 ล้านไร่ ซึ่งรวมถึงพื้นที่ป่าชายเลนเสื่อมโทรมในเขตป่าสงวนแห่งชาติป่าคลองเก่า – คลองคอย ตำบลปากน้ำปราณ อำเภอปราณบุรี จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ซึ่งแต่เดิมพื้นที่ดังกล่าว กรมป่าไม้ได้ดำเนินการจัดทำเป็นโครงการพัฒนาป่าไม้ปากน้ำปราณบุรี ตามพระราชประสงค์ ซึ่งเป็นโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ในคราวที่สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ได้เสด็จเยี่ยมหมู่บ้านในพื้นที่ตำบลปากน้ำปราณ และทอดพระเนตรเห็นต้นโกงกาง ซึ่งชาวบ้านนิยมนำมาเผาถ่าน ทรงมีความสนพระราชหฤทัยในการที่จะสนับสนุนการปลูกพันธุ์ไม้ชายเลนบริเวณปากแม่น้ำปราณบุรีไว้ก่อนหน้านั้น เมื่อป่าชายเลนผืนดังกล่าวฟื้นฟูกลับมาได้สำเร็จ คณะทำงานประกอบด้วย กรมป่าไม้ ชุมชนปากน้ำปราณ และบริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) ได้ร่วมกันน้อมเกล้าน้อมกระหม่อมถวายผืนป่าชายเลนปลูกดังกล่าวพร้อมแปลงปลูกป่าอื่นๆ ที่ บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) ร่วมดำเนินการทั่วประเทศครบจำนวน 1 ล้านไร่ แด่พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ซึ่งต่อมาได้น้อมนำพระราชดำรัสซึ่งทรงพระราชทานไว้ในพิธีรับมอบผืนป่าดังกล่าวใจความว่า “ปลูกป่าชายเลนแล้ว ต้องให้ชาวบ้านได้ประโยชน์ และในขณะเดียวกันต้องช่วยกันอนุรักษ์ด้วย” มาพัฒนาต่อยอดผืนป่าชายเลนปลูกให้เป็นศูนย์ศึกษาเรียนรู้ด้านป่าชายเลน ซึ่งต่อมาได้ขอพระราชทานนามจากสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ซึ่งทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมพระราชทานนามศูนย์ศึกษาเรียนรู้ระบบนิเวศป่าชายเลนแห่งนี้ว่า ‘สิรินาถราชินี’ ซึ่งมีความหมายว่า ราชินีผู้ทรงมีพระจริยวัตรอันงดงามและทรงเป็นที่พึ่งแห่งปวงชน เมื่อวันที่ 20 กรกฎาคม พ.ศ. 2547

เปรียบเสมือนป่าชายเลนปลูกผืนนี้ที่ถูกพลิกฟื้นกลับคืนมาด้วยน้ำพระราชหฤทัยในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ อันจะเป็นที่พึ่งให้กับชุมชนตำบลปากน้ำปราณสืบไป