ตื่นตาดอกไม้บาน บนลานหินทราย

นักสืบธรรมชาติ ฉบับที่ 28 กรกฎาคม - กันยายน 2560
ตื่นตาดอกไม้บาน บนลานหินทราย


ทุกปี คุณพ่อจะพาหนูดีกลับไปเยี่ยมคุณย่าที่จังหวัดอุบลราชธานี แล้วเลยเข้าไปเดินป่าระยะสั้นเที่ยวใน อุทยานแห่งชาติผาแต้ม อันชุ่มฉ่ำด้วยสายน้ำ คุณพ่อเล่าให้ฟังว่าหน้าฝนแบบนี้ ลานหินทรายบนภูเขาจะมีดอกไม้นานาชนิดผลิบาน สร้างชีวิตชีวาขึ้นมาอีกครั้ง ทั้งดอกสร้อยสุวรณา ดอกดุสิตา ดอกสรัสจันทร ดอกกระดุมเงิน หญ้าน้ำค้าง เอื้องนวลจันทร์ ฯลฯ เป็นพืชกินแมลง (Carnivorous Plant) ที่มีอวัยวะพิเศษ ใช้ดักจับแมลงตัวเล็กจิ๋วมาย่อยกินเป็นอาหารได้อย่างอัศจรรย์ ชวนให้น่าศึกษาเรียนรู้ดูใกล้ๆ

            ได้เวลาเดินป่าตามคุณพ่อไปเที่ยวบนลานหินทราย ชมดอกไม้แห่งผาแต้มแล้วล่ะค่ะ

สร้อยสุวรรณา (Utricularia bifida)

            พืชกินแมลงขนาดเล็กเติบโตขึ้นบนชั้นดินตื้นๆ บนลานหินทราย มีเหง้าฝังอยู่ใต้ดิน ลำต้นสูง 60 เซนติเมตร ออกดอกเฉพาะฤดูฝน ดอกสีเหลืองสดใสออกเป็นช่อ 1-10 ดอก ทำให้เปรียบเหมือนสร้อยสีทอง ดอกไม้ชนิดนี้มีกระเปาะเล็กๆ ใช้ดักแมลงมาย่อยกินเป็นอาหาร

ดุสิตา (Utricularia delphinioides)

            พืชกินแมลงวงศ์เดียวกับสร้อยสุวรรณา จึงมักพบอยู่ปะปนกัน ดอกดุสิตาเป็นสีม่วงเข้ม ขึ้นเป็นกอเล็กๆ สูง 10-20 เซนติเมตร ดอกออกเป็นช่อ 3-10 ดอก พิเศษตรงที่ใบบางส่วน เปลี่ยนรูปเป็นกระเปาะดักจับแมลงกินเป็นอาหาร ภาคอีสานใช้ดอกดุสิตาเป็นยาต้มบำรุงเลือด

สรัสจันทร (Burmannia coelestris)

            เป็นพรรณไม้พระราชทานนามโดย สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ โดยพระองค์ทรงโปรดดอกไม้นี้มาก เพราะเป็นพืชล้มลุกเล็กๆ น่ารัก ดอกจริงๆ เป็นสีขาวเล็กจิ๋วติดอยู่บนครีบ หรือใบที่เปลี่ยนรูปเป็นกลีบประดับ (Bract) สีม่วงหวาน เป็นช่อสูงจากพื้น 30 เซนติเมตร

กระดุมเงิน (Eriocaulon henryanum)

            ดอกไม้ที่ช่วยสร้างชีวิตชีวาให้ลานหินทรายยามฤดูฝน เด่นที่ดอกออกเป็นช่อกระจุกกลมสีขาว คล้ายเม็ดกระดุม พืชชนิดนี้ขึ้นเป็นพุ่มเล็กๆ คล้ายกอหญ้าอยู่บนลานหินหรือใกล้แอ่งน้ำชุ่มชื้น และมักพบงอกงามอยู่เป็นทุ่งกว้าง

หญ้าน้ำค้าง (Drosera indica)

            พืชล้มลุกกินแมลงของลานหินทรายอีสาน ขึ้นเป็นกอเล็กๆ สูง 30 เซนติเมตร อยู่บนชั้นดินตื้นๆ หรือใกล้แหล่งน้ำชื้นแฉะ ความพิเศษอยู่ที่ลำต้นสีแดงแตกกิ่งก้าน โดยมีน้ำเมือกเหนียวเป็นตุ่มติดอยู่ ใช้ดักจับแมลงมาย่อยกินเป็นอาหาร

เอื้องนวลจันทร์ (Spathoglottis lobbii)

            มีอีกชื่อคือ ‘เหลืองพิศมร’ หรือ ‘เอื้องดินลาว’ เป็นกล้วยไม้ดินที่สวยงามมาก ออกดอกสีเหลืองสดใสเป็นช่อเฉพาะในฤดูฝน ดอกขนาด 2.5-3 เซนติเมตร และบานทนนับสัปดาห์

ข้อมูลอ้างอิง : จากหนังสือป่ามรดกไทย อาณาจักรแห่งพรรณพืชและสรรพชีวิตกรมป้าไม้ ร่วมกับ บริษัท ปตท.สผ. จำกัด