นกอพยพฤดูหนาว จังหวะชีวิตแห่งเหมันตฤดู

นักสืบธรรมชาติ ฉบับที่ 26 เดือนมกราคม - มีนาคม 2560
นกอพยพฤดูหนาว จังหวะชีวิตแห่งเหมันตฤดู

หนูดีชอบหน้าหนาวที่สุดเลย นอกจากอากาศเย็นสบายแล้ว ยังจะได้ใส่เสื้อหนาวสีสวยๆ ไปอวดเพื่อนที่โรงเรียนด้วย ช่วงปลายปีที่ผ่านมาครอบครัวหนูดีจะชอบมาเที่ยวทางภาคเหนือกัน พ่อพามาไกลถึงอุทยานแห่งชาติดอยภูคา จ.น่าน เป็นครั้งแรกที่หนูดีมาเที่ยวจังหวัดนี้ เลยเตรียมหาข้อมูลก่อนมาเที่ยว ว่ามีสัตว์หรือสิ่งมีชีวิตอะไรบนดอยนี้บ้าง

นกอพยพฤดูหนาว จังหวะชีวิตแห่งเหมันตฤดู

หนูดีชอบหน้าหนาวที่สุดเลย นอกจากอากาศเย็นสบายแล้ว ยังจะได้ใส่เสื้อหนาวสีสวยๆ ไปอวดเพื่อนที่โรงเรียนด้วย ช่วงปลายปีที่ผ่านมาครอบครัวหนูดีจะชอบมาเที่ยวทางภาคเหนือกัน พ่อพามาไกลถึงอุทยานแห่งชาติดอยภูคา จ.น่าน เป็นครั้งแรกที่หนูดีมาเที่ยวจังหวัดนี้ เลยเตรียมหาข้อมูลก่อนมาเที่ยว ว่ามีสัตว์หรือสิ่งมีชีวิตอะไรบนดอยนี้บ้าง ในหนังสือบอกว่าอุทยานแห่งชาติดอยภูคา สูง 1,980 เมตร มีนกป่าน่ารักๆ อาศัยอยู่มากกว่า 200 ชนิด และทุกปีจะมีนกอพยพฤดูหนาวมาเยี่ยมดอยภูคามากมาย  

อุปกรณ์ที่หนูดีและแม่ช่วยกันเตรียมสำหรับมาเที่ยวครั้งนี้ คือ กล้องดูนกที่พ่อเพิ่งซื้อให้เป็นของขวัญวันเกิด คู่มือดูนก และเสื้อผ้าสีกลืนกับป่า เช่น สีเขียว สีน้ำตาล พอถึงอุทยานฯ เราเข้าไปหาข้อมูลที่ศูนย์บริการนักท่องเที่ยวกันก่อน พี่เจ้าหน้าที่ใจดีมากค่ะ เขาบอกว่าในเส้นทางเดินศึกษาธรรมชาติ จะมี 2 เส้นทางให้เลือก คือ 2 และ 4 กิโลเมตร ตลอดทางจะพบสภาพป่าต่างๆ อย่างป่าดิบชื้น ป่าดิบเขา ป่าสน ฯลฯ แถมยังมีดอกไม้กับนกอพยพฤดูหนาวในช่วงเดือนพฤศจิกายน-กุมภาพันธ์ ให้ส่องกล้องดูกันหลายชนิดเลย นก 6 ชนิด ที่แนะนำให้รู้จักในฉบับนี้เป็นเพียงส่วนน้อยเท่านั้นค่ะ ยังมีนกอีกนับร้อยชนิดที่รอให้เพื่อนๆ ไปดูด้วยตาตัวเอง ปลายปีนี้ลองชวนคุณพ่อคุณแม่ไปดูนกที่อุทยานแห่งชาติดอยภูคา จ.น่าน กันนะคะ

นกพงใหญ่พันธุ์อินเดีย (Clamorous Reed-Warbler) นกอพยพฤดูหนาวที่หายากมาก เพราะมีจำนวนน้อย มักพบบริเวณเขตชุ่มชื้นพื้นที่ต่ำเชิงดอย ชอบหากินตัวเดียว ขนตามตัวสีน้ำตาล คิ้วขาว และอกสีขาวนวล เพื่อพรางตัวไปกับสภาพแวดล้อมที่มันอยู่

นกจับแมลงหลังสีเทา (Slaty-backed Flycatcher) นกอพยพฤดูหนาวที่พบเห็นได้ง่ายบนดอยภูคา ตั้งแต่ระดับความสูง 900 เมตร ขึ้นไปจนถึงยอดดอยสูงสุด โดยเฉพาะในป่าดิบเขา ตัวยาวเพียง 13 เซนติเมตร ตัวเมียสีน้ำตาล แต่ตัวผู้หลังสีเทาอมฟ้า และส่วนคาง คอ ท้อง เป็นสีส้มสวยงาม

นกเขนสีฟ้าหางขาว (White-tailed Robin) พบบนระดับความสูง 1,000 เมตรขึ้นไป ในป่าร่มครึ้ม ที่รกทึบและชุ่มชื้น โดยพบได้บ่อยที่สุดตามลำธารกลางป่า นกตัวเมียสีน้ำตาล ตัวผู้สีดำเหลือบน้ำเงิน ขอบหางมีแถบสีขาว 2 เส้น

นกกระจิ๊ดเขียวคล้ำ (Greenish Warbler) นกอพยพฤดูหนาวที่พบได้บ่อยบนดอยภูคา ทั้งในป่าดิบชื้น ป่าไผ่ และป่าละเมาะ ตัวเล็ก ยาวเพียง 12 เซนติเมตร แถบสีที่ใช้สังเกตความต่างจากนกกระจิ๊ดชนิดอื่นคือ มีแถบสีขาวเล็กๆ ที่โคนปีก และปลายปีกเมื่อหุบจะงอนขึ้น

นกเปล้าท้องขาว (White-bellied Pigeon) เป็นนกอพยพฤดูหนาวที่พบได้น้อยมาก มักพบตามเชิงดอย หากินเป็นคู่ ตัวยาว 33 เซนติเมตร ทรงอ้วนป้อม ขนบนตัวส่วนใหญ่สีเขียว จุดสังเกตคือตัวผู้หัวไหล่สีแดง ปากสีฟ้า ท้องขาว เป็นลายแถบเขียว ส่วนตัวเมียขนสีเขียวเกือบทั้งตัว

นกแว่นตาเหลืองพันธุ์จีน (Martens's Warbler) เป็นนกสีสวยที่บินอพยพหนีหนาวลงมาจากประเทศจีน และเมียนมาร์ ส่วนที่ดอยภูคาพบได้ในป่าบนภูเขาสูงอากาศเย็นชื้น ตัวอ้วนป้อมน่ารัก ยาวเพียง 11-12 เซนติเมตร สีขนเขียวอมเหลืองตลอดตัว รอบตามีแผ่นหนังสีเหลืองชัดเจน

ข้อมูลอ้างอิง

- หนังสือ A Guide to the Birds of Thailand ปี ค.ศ. 1991

- หนังสือ ป่ามรดกไทย โดย ปตท.สผ. และกรมป่าไม้ ปี พ.ศ. 2545

453